Młodych muzyków z różnych stron Polski zgromadził w sobotę, 18 kwietnia 2026 r., finał jubileuszowego X Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki o Wolności, zorganizowanego przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Śląskie Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z "Wujka" w Katowicach.

Przesłuchania finałowe odbywały się w Studiu Koncertowym Radia Katowice w Katowicach, które jest partnerem festiwalu. Po porannych próbach część oficjalna finału zaczęła się o godz. 11.00, ogłoszenie wyników nastąpiło o godz. 15.00.

Zgłoszenia do festiwalu były przyjmowane do 2 marca br. Do finału jury zakwalifikowało, spośród ponad blisko 240 zgłoszonych osób, 30 uczestników – po 15 w kategoriach młodszej i starszej.

Artystów, którzy pojawili się wraz z przyjaciółmi i rodzicami w Katowicach na finałowych przesłuchaniach, przywitali dyrektor ŚCWiS Robert Ciupa oraz naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN Oddział w Katowicach Ryszard Mozgol. Potem przez kilka godzin sala rozbrzmiewała znanymi piosenkami śpiewanymi z talentem i uczuciem.

Zadaniem młodych muzyków było wykonanie na scenie wybranego przez siebie utworu muzycznego z listy zaproponowanej przez organizatorów. Co roku jest to zestaw piosenek artystów z polskiej sceny muzycznej, których treść inspirowana jest najnowszą historią Polski po II wojnie światowej. Wykonywane utwory pochodziły zarówno z repertuaru autorów związanych z nurtem opozycyjnym w okresie PRL, jak też wykonawców z lat 80. i pocz. 90. XX w. Na scenie zabrzmiały m.in. "Wolność" Marka Grechuty, "Dziwny jest ten świat" czy "Powrót" z muzyką Przemysława Gintrowskiego i słowami Jacka Kaczmarskiego. Najczęściej wykonywanymi na scenie utworami były "Jeszcze w zielone gramy" i "Biały krzyż".

W jury zasiedli: Sebastian Płatek – szef portalu muzycznego netfan.pl, Martyna Kubiak – pedagog muzyczny, liderka zespołu Ranne Ptaszki oraz Bartek Gruchlik – dziennikarz Radia Katowice. Ogłaszając werdykt jury, jego przewodniczący Sebastian Płatek podkreślił, że bardzo trudno jest oceniać wykonawców, bo "trudno jest oceniać sztukę". Zaznaczył też, że jurorzy zwracali uwagę głównie na emocje, bo one zostają najmocniej.

Laureaci w kategorii młodszej:
1. miejsce – Anna Karwowska z Sulejówka (wykonywała utwór "Dziwny jest ten świat")
2. miejsce – Mieszko Łukasik z Sochaczewa
3. miejsce – Zoja Szczygieł z Wojkowic Komornych
Wyróżnienie – Zofia Berger z Rybnika
Wyróżnienie – Izabela Trela z Ciężkowic

Laureaci w kategorii starszej:
1. miejsce – Karolina Jasińska z Paszyna (wykonywała utwór "Powrót" Kaczmarskiego i Gintrowskiego)
2. miejsce – Marcelina Litwin z Warszawy
3. miejsce – Radosław Fenger z Zabrza
Wyróżnienie – Marta Mąka z Jarocina
Wyróżnienie – Antonina Piotrowska z Rzeszowa

Nagrodzonym gratulujemy. Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom oraz ich rodzicom i nauczycielom.

Laureaci otrzymali nagrody pieniężne i rzeczowe.

Na zakończenie laureatki pierwszych miejsc wykonały ponownie swoje utwory przed zgromadzoną publicznością. Festiwal w krótkich przemówieniach podsumowali w imieniu organizatorów: Ryszard Mozgol naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach i Bartek Gruchlik z Radia Katowice.

W tym roku, z okazji jubileuszowej edycji festiwalu, po przesłuchaniach finałowych odbył się koncert Mateusza Nagórskiego "Jacek Kaczmarski o wolności".
Mateusz Nagórski to pochodzący z Warszawy wokalista, gitarzysta, kompozytor. W repertuarze ma piosenki Jacka Kaczmarskiego, które wykonuje od 2005 r. Jest m.in. twórcą muzyki do tych wierszy Jacka Kaczmarskiego, które nie zostały opatrzone autorską muzyką. Z takich piosenek składa się płyta "Skruchy i erotyki dla Ewy" (wyd. Dalmafon), stworzona we współpracy z Andrzejem Dębowskim. Był gościem specjalnym m.in. Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Artystycznej w Rybniku, Festiwalu im. Jacka Kaczmarskiego "Nadzieja" w Kołobrzegu, Festiwalu Łódźstock w Łodzi.

▶ Organizatorzy festiwalu
Śląskie Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z "Wujka" w Katowicach,
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
Partner festiwalu – Radio Katowice (Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Katowicach Radio Katowice SA).

▶ Patroni medialni
Radio Katowice, TVP 3 Katowice, Gość Niedzielny, Radio eM, Netfan.pl – Informacyjny Serwis Muzyczny.