Gościliśmy Platformę Europejskiej Pamięci i Sumienia

Po raz pierwszy zawitało do Katowic grono przedstawicieli blisko 80 instytucji zrzeszonych w Platformie Europejskiej Pamięci i Sumienia (Platform of European Memory and Conscience). W gościnnych progach ŚCWiS odbył się doroczny zjazd PEMC połączony z konferencją naukową. Reprezentanci należących do Platformy placówek przyjechali do nas z 16 krajów Europy i Ameryki.

W poniedziałek, 25 maja 2026 r. odbyła się konferencja “From Heroes to Remembrance: How Do We Build Memory Today?", zorganizowana przez ŚCWiS i PEMC we współpracy z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich. Poruszano tematykę związaną głównie z tworzeniem i zachowywaniem miejsc pamięci. Gości przywitał dyrektor ŚCWiS Robert Ciupa, następnie odbyły się dwa panele dyskusujne.

Panel I – „Heroes, Victims and Memory: Creating Spaces of Remembrance and Experience” z udziałem:
– James Bartholomew, Museum of Communist Terror (GBR)
– Robert Ciupa, Silesian Centre of Freedom and Solidarity (POL)
– Peter Keup, Union of the Associations of the Victims of Communist Tyranny (GER)
– Moderator: Paweł Ukielski, Warsaw Rising Museum (POL)

Panel II – „Do We Need Genius Loci or Not? How Do Remembrance of Heroes and Victims Emerge” z udziałem:
– Eric Patterson, Victims of Communism Memorial Foundation (USA)
– Arūnas Bubnys, Genocide and Resistance Research Centre of Lithuania (LTU)
– Dariusz Węgrzyn, Silesian Centre of Freedom and Solidarity (POL)
– Joshua Evangelista, Gariwo, la foresta dei Giusti (ITA)

Drugiego dnia, 26 maja, odbywały się obrady dorocznego zjazdu PEMC. Kilkudziesięcioosobowa grupa jego uczestników przeszła pod krzyż-pomnik Dziewięciu Górników z „Wujka”, aby oddać im hołd. Złożyli wiązankę kwiatów przewiązanych szarfą z nazwą PEMC, a każdy z obecnych postawił u stóp pomnika zapalony znicz. Podczas zjazdu m.in. przyjęto do PEMC nowych członków – The Baltic Alliance (skupiający byłych sybiraków z krajów nadbałtyckich), działający w Polsce Belarusian Institute of Public History oraz brytyjską Foundation for the History of Totalitarianism.

Goście ŚCWiS mieli też, podczas trzeciego dnia wizyty, unikalną możliwość zobaczenia przestrzeni likwidowanej kopalni "Wujek". Katowicki zjazd PEMC przyjął m.in. rezolucję wspierającą ŚCWiS w staraniach o zachowanie historycznej tkanki kopalni "Wujek". Uczestnicy obrad składali też indywidualnie podpisy petycją w tej sprawie.

Śląskie Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z „Wujka” od kilku lat należy do Platformy Europejskiej Pamięci i Sumienia – prestiżowej, międzynarodowej organizacji, utworzonej pod auspicjami Parlamentu Europejskiego. Skupia ona muzea, placówki badawcze i inne instytucje, które za cel mają dokumentację totalitaryzmów, takich jak komunizm czy nazizm, dbanie o pamięć o ich ofiarach i walczących z nimi bohaterach. Obecnie prezydentem Platformy jest Polak dr Marek Mutor.