Zróbcie w szkole „cichą przerwę”
Zachęcamy szkoły do zorganizowania 16 grudnia „cichej przerwy”. Oddajmy w ten sposób hołd górnikom z kopalni „Wujek” w 44. rocznicę pacyfikacji strajku w tej kopalni.
„Ciche przerwy” (zwane także „przerwami ciszy”) były spontaniczną, oddolną akcją młodzieży szkół średnich w stanie wojennym. Polegała ona na spędzeniu jednej z przerw między lekcjami w absolutnej ciszy. W ten sposób uczennice i uczniowie chcieli zaprotestować przeciwko represjom stanu wojennego oraz upamiętnić jego ofiary, w tym poległych górników KWK „Wujek”. Był to wyraz solidarności z represjonowanymi robotnikami, nauczycielami i innymi grupami społecznymi, które ucierpiały z powodu stanu wojennego. Protesty miały formę biernego oporu, która nie stwarzała pretekstu do represji, a jednocześnie była widoczna i odczuwalna dla władzy.
Pierwsze „Ciche przerwy” miały miejsce już w grudniu 1982 r., stając się w połowie lat 80. stosunkowo powszechną akcją, organizowaną przez liczne podziemne środowiska uczniowskie (m.in. Międzyszkolny Komitet Oporu, Ruch Wolność i Pokój i inne).
Zachęcamy szkoły do wzięcia udziału w „cichej przerwie” nawiązującej do tamtych wydarzeń. Pomysł jest zgodny z priorytetem MEN na rok 2025/2026 – „Szkoła miejscem edukacji obywatelskiej – kształtowanie postaw patriotycznych, społecznych i obywatelskich, odpowiedzialności za region i ojczyznę, dbałości o bezpieczeństwo własne i innych”. Prośbę o włączenie się w akcję kierujemy do nauczycieli wszystkich typów szkół, zarówno podstawowych jak i ponadpodstawowych.
Proponujemy, aby „Cichą przerwę” zorganizować we wtorek 16 grudnia 2025 r., w 44. rocznicę krwawej pacyfikacji kopalni „Wujek”. Przewidujemy dwie możliwe formy realizacji:
– na terenie Katowic o godzinie 11 przy dźwiękach syren w ramach akcji „#ZatrzymaćMiasto”, niezależnie od trwającej właśnie lekcji (minuta ciszy, na stojąco)
lub
– w każdej szkole, także poza Katowicami, wybrana wcześniej dowolna przerwa.
Obie formy wymagają wcześniejszego przygotowania uczniów na lekcji historii lub wiedzy o społeczeństwie, zarówno w zakresie historii stanu wojennego i pacyfikacji kopalni, jak i działalności młodzieży w latach 80.
Koordynacja projektu i pomoc merytoryczna:
ŚCWiS, Jarosław Krajniewski, jaroslaw.krajniewski@scwis.pl, tel. 32 438 79 73
